पूर्ण साक्षरदेखि पूर्ण खोपसम्म महाराजगञ्ज नगरपालिका

कपिलवस्तु, २६ बैशाख ।

महाराजगञ्ज नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ मै नगरपालिकालाई पूर्ण साक्षरदेखि पूर्ण खोपसम्म सम्पन्न गरेको जनाएको छ । नगरपालिकाको प्रतिवेदनले सामाजिक विकास, स्वास्थ्य, शिक्षा, वातावरण तथा स्थानीय शासनका विभिन्न सूचकमा सुधारोन्मुख अवस्था प्रस्तुत गरेको छ । नगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले आधारभूत सेवा विस्तारसँगै सामाजिक उत्तरदायित्वका क्षेत्रमा सकारात्मक प्रगति देखिएको संकेत गरेको छ ।
प्रतिवेदनलाई आधार मान्दा नगरपालिकामा बालअधिकार समितिहरु गठन भइरहेका छन् । बालमैत्री स्थानीय शासनलाई प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले बालअधिकार संरक्षण, सहभागिता र बालमैत्री वातावरण निर्माणमा नगरपालिका केन्द्रित देखिएको छ । बालबालिकाको हकअधिकार सुनिश्चित गर्ने दिशामा स्थानीय तहको सक्रियता बढ्दै जानु सामाजिक विकासको महत्वपूर्ण आधार मानिएको छ ।
शिक्षा क्षेत्रतर्फ महाराजगञ्ज नगरपालिका २०७९ साल भदौ २३ गते नै पूर्ण साक्षर नगरपालिका घोषणा भइसकेको तथ्यांकले शिक्षा पहुँच विस्तारमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल भएको देखाउँछ । पूर्ण साक्षर घोषणा केवल औपचारिक उपलब्धि नभई स्थानीय नागरिकमा चेतनास्तर वृद्धि, सामाजिक सहभागिता र विकासप्रतिको सकारात्मक सोचको प्रतिविम्बका रूपमा हेरिने गर्दछ ।
फोहोरमैला व्यवस्थापन तर्फ नगरपालिकाले १ वटा ट्र्याक्टर र ३ जना सफाइकर्मीको व्यवस्था गरेको जनाएको छ । सरसफाइ व्यवस्थापनका लागि स्रोत र जनशक्ति परिचालन गरिएको भए पनि बढ्दो बजार क्षेत्र, जनघनत्व र शहरी विस्तारसँगै दीर्घकालीन फोहोर व्यवस्थापन योजना आवश्यक देखिएको छ । वातावरणीय चुनौतीलाई न्यूनीकरण गर्न स्थानीय तहले अझ आधुनिक र व्यवस्थित प्रणाली अवलम्बन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ ।
वातावरणमैत्री स्थानीय शासन प्रवद्र्धनका लागि नगरपालिका अन्तर्गतका विद्यालय, वडा कार्यालय तथा स्वास्थ्य संस्थाहरुमा २ हजार वटा बिरुवा वितरण गरिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । वृक्षारोपण अभियानले हरियाली संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलन तथा स्वच्छ समुदाय निर्माणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
त्यसैगरी छाडा पशु व्यवस्थापनका लागि नगरपालिका संघीय तथा प्रदेश सरकारसँग समन्वय र सहकार्यमा रहेको जनाएको छ । तराईका स्थानीय तहमा छाडा चौपाया समस्या कृषि उत्पादन, सडक सुरक्षा र बजार व्यवस्थापनसँग जोडिएको विषय भएकाले यसको दिगो समाधानका लागि बहुपक्षीय सहकार्य आवश्यक देखिएको छ ।
स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ नगरपालिकाले पूर्ण खोप दिगोपना घोषणा गरिसकेको जनाएको छ । यसले बालबालिकामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता वृद्धि गर्नुका साथै जनस्वास्थ्य प्रणाली सुदृढ बन्दै गएको संकेत गरेको छ । पूर्ण खोप कार्यक्रमको दिगोपनाले आगामी पुस्ताको स्वास्थ्य सुरक्षामा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस्तै नगरपालिकाको प्रशासनिक तथा जनशक्ति व्यवस्थापनलाई पनि सेवा प्रवाहसँग जोडेर हेरिएको छ । स्वीकृत दरबन्दी, पदपूर्ति तथा रिक्त पद व्यवस्थापन प्रभावकारी नहुँदा सेवा प्रवाहमा असर पर्ने भएकाले दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन स्थानीय शासनको महत्वपूर्ण पक्ष मानिएको छ ।
समग्रमा महाराजगञ्ज नगरपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य, बालअधिकार र वातावरणीय क्षेत्रमा सकारात्मक उपलब्धि हासिल गरेको देखिए पनि फोहोर व्यवस्थापन, छाडा पशु नियन्त्रण तथा संस्थागत सेवाको दिगोपना जस्ता क्षेत्रमा अझ प्रभावकारी योजना र कार्यान्वयन आवश्यक रहेको देखिन्छ । स्थानीय सरकार, नागरिक सहभागिता र माथिल्ला तहको सहकार्यबीचको समन्वय बलियो बन्न सके समृद्ध र व्यवस्थित नगर निर्माणको लक्ष्य थप सहज बन्ने विश्वास लिन सकिन्छ ।