बाणगंगा, कपिलवस्तु, १० असार
कपिलवस्तुको बाणगंगा नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि विकास, उत्पादन, सुशासन र सामाजिक रूपान्तरणलाई केन्द्रमा राख्दै नयाँ बजेट सार्वजनिक गरेको छ। नगरपालिकाको १९औँ नगरसभाले पारित गरेको बजेटले कृषि उत्पादन वृद्धि, रोजगारी सिर्जना, पूर्वाधार विस्तार, शिक्षा–स्वास्थ्य सुधार तथा वातावरण संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ ।
नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षका लागि २ अर्ब ३३ करोड ४७ लाख ३४ हजार रुपैयाँ बराबरको बजेट प्रस्तुत गरेको छ। प्रस्तुत बजेटले बाणगंगालाई आर्थिक, सामाजिक र भौतिक विकासको नयाँ चरणतर्फ उन्मुख गराउने अपेक्षा गरिएको छ। “ब्राण्ड बाणगंगा, बिलिभ बाणगंगा” भन्ने मूल नारालाई कार्यान्वयन गर्ने आधारका रूपमा बजेटलाई हेरिएको छ ।
उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र निर्माणको प्रयास
नगरपालिकाले कृषि क्षेत्रलाई विकासको मुख्य आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। बजेटले कृषिलाई परम्परागत निर्वाहमुखी प्रणालीबाट व्यवसायिक तथा बजारमुखी प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य लिएको छ। कृषि उत्पादन, प्रशोधन, भण्डारण तथा बजारीकरणका कार्यक्रमहरूलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
स्थानीय उत्पादन वृद्धि, कृषकको आय अभिवृद्धि तथा युवालाई कृषि उद्यममा आकर्षित गर्ने नीति बजेटमा समेटिएको छ। कृषिमा यान्त्रिकीकरण, सिंचाइ विस्तार, पशुपालन तथा कृषि सहकारीहरूको सुदृढीकरणमार्फत आर्थिक गतिविधि बढाउने उद्देश्य देखिन्छ।
विश्लेषकहरूको दृष्टिमा बाणगंगाको अर्थतन्त्रलाई दिगो बनाउन कृषि तथा उत्पादन क्षेत्रमै लगानी बढाउनु आवश्यक छ। बजेटले यही आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
पूर्वाधार विकासलाई निरन्तरता
नगरपालिकाले सडक, पुल, खानेपानी, सिँचाइ तथा शहरी पूर्वाधार निर्माणलाई उच्च प्राथमिकता दिएको छ। विगतका वर्षहरूमा निर्माण भएका संरचनाहरूको स्तरोन्नति, मर्मत तथा नयाँ पूर्वाधार विस्तारका कार्यक्रमहरू बजेटमा समेटिएका छन्।
विशेषगरी ग्रामीण बस्तीलाई मुख्य सडक सञ्जालसँग जोड्ने, कृषि उत्पादनलाई बजारसम्म पु¥याउने तथा नागरिकको सहज आवागमन सुनिश्चित गर्ने योजनाहरूलाई प्राथमिकता दिइएको छ। नगरभित्रका विभिन्न सडकहरूको कालोपत्रे, ढल व्यवस्थापन तथा सार्वजनिक संरचना निर्माणमा बजेट विनियोजन गरिएको छ।
पूर्वाधार क्षेत्रमा गरिएको लगानीले दीर्घकालीन रूपमा आर्थिक गतिविधि विस्तार, लगानी आकर्षण तथा सेवा प्रवाहमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
शिक्षा र स्वास्थ्यमा गुणस्तरीय सेवाको लक्ष्य
नगरपालिकाले शिक्षालाई विद्यालय सञ्चालनमा सीमित नराखी गुणस्तरीय शिक्षाको आधार निर्माण गर्ने लक्ष्य लिएको छ। सामुदायिक विद्यालयहरूको शैक्षिक सुधार, प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणाली, शिक्षक क्षमता विकास तथा विद्यालय पूर्वाधार सुदृढीकरणका कार्यक्रमहरू समावेश गरिएका छन्।
स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार, मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सुधार, स्वास्थ्य संस्थाको क्षमता अभिवृद्धि तथा स्वास्थ्य उपकरण व्यवस्थापनमा जोड दिइएको छ। नगरवासीलाई आफ्नै क्षेत्रमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्य बजेटले बोकेको छ।
युवालाई रोजगारी र उद्यमशीलतामा जोड
बाणगंगा नगरपालिकाले बेरोजगारीलाई प्रमुख चुनौतीका रूपमा स्वीकार गर्दै युवालाई सीप, स्वरोजगार र उद्यमशीलतासँग जोड्ने कार्यक्रम ल्याएको छ। सीपमूलक तालिम, साना तथा मझौला उद्यम प्रवद्र्धन, कृषि उद्यम र स्वरोजगार कार्यक्रममार्फत आर्थिक अवसर सिर्जना गर्ने नीति लिइएको छ।
युवालाई वैदेशिक रोजगारीको विकल्प खोज्न सहयोग पु¥याउने तथा स्थानीय स्तरमै आयआर्जनका अवसर विस्तार गर्ने योजनाले सामाजिक तथा आर्थिक दुवै दृष्टिले सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सुशासन र डिजिटल सेवा विस्तार
नगरपालिकाले सुशासनलाई विकासको आधार स्तम्भका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई छिटो, पारदर्शी र प्रविधिमैत्री बनाउने नीति बजेटमा समावेश छ।
डिजिटल प्रणालीको विस्तार, अनलाइन सेवा प्रवाह, वित्तीय अनुशासन, सार्वजनिक उत्तरदायित्व तथा संस्थागत क्षमता विकासका कार्यक्रमहरूले स्थानीय सरकारप्रति नागरिकको विश्वास बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।
स्थानीय तहमा सुशासनको अभ्यास बलियो बन्न सके विकासका कार्यक्रमहरूको प्रभावकारिता समेत बढ्ने भएकाले बजेटले यस पक्षलाई उचित प्राथमिकता दिएको देखिन्छ।
महिला, बालबालिका र सामाजिक समावेशीकरणमा ध्यान
महिला सशक्तीकरण, बालअधिकार संरक्षण, दलित, जनजाति, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा ज्येष्ठ नागरिक लक्षित कार्यक्रमहरू बजेटमा समावेश गरिएको छ। सामाजिक न्याय र समावेशी विकासलाई नगरपालिकाले प्राथमिकताका साथ अघि सारेको छ।
सामाजिक सुरक्षा, क्षमता विकास तथा समुदायमा आधारित कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिइएको छ। यसले विकासका लाभहरू समाजका सबै वर्गसम्म पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ।
वातावरण संरक्षण र विपद् व्यवस्थापनमा संवेदनशीलता
जलवायु परिवर्तन र प्राकृतिक विपद्का चुनौतीहरूलाई ध्यानमा राख्दै नगरपालिकाले वातावरण संरक्षण, हरियाली प्रवद्र्धन, नदी तथा जलाधार संरक्षण र विपद् व्यवस्थापनका कार्यक्रमहरूलाई बजेटमा समेटेको छ।
विपद् जोखिम न्यूनीकरण, पूर्वतयारी तथा उद्धार व्यवस्थापनका कार्यक्रमहरूले स्थानीय तहको विपद् प्रतिकार्य क्षमता बढाउने विश्वास गरिएको छ।
बजेटले बाणगंगाको समग्र विकासको स्पष्ट दिशा देखाए पनि यसको सफल कार्यान्वयन भने मुख्य चुनौती रहने देखिन्छ। स्थानीय सरकारको क्षमता, स्रोत परिचालन, योजना कार्यान्वयनको प्रभावकारिता तथा वित्तीय अनुशासनले बजेटको सफलता निर्धारण गर्नेछ।
विशेषगरी कृषि उत्पादन वृद्धि, रोजगारी सिर्जना, पूर्वाधार निर्माण र सेवा प्रवाह सुधारका लक्ष्यहरू हासिल गर्न बजेट कार्यान्वयनको गति र गुणस्तर महत्वपूर्ण रहनेछ। बजेटले समृद्ध बाणगंगाको आधार तयार गर्ने सम्भावना देखाएको छ तर त्यसका लागि योजना कार्यान्वयनमा दृढ राजनीतिक इच्छाशक्ति, प्रशासनिक दक्षता र नागरिक सहभागिता आवश्यक पर्नेछ।
१९औँ नगरसभाबाट पारित आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ को बजेटले बाणगंगालाई उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, गुणस्तरीय सेवा, आधुनिक पूर्वाधार र सुशासनतर्फ अग्रसर गराउने स्पष्ट पुष्टी गरेको छ। कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सामाजिक न्याय र वातावरण संरक्षणलाई सन्तुलित रूपमा समेटिएको यो बजेट कार्यान्वयन प्रभावकारी हुन सके बाणगंगाको विकास यात्रामा नयाँ अध्याय थपिने विश्वास गर्न सकिन्छ।
स्थानीय सरकारको विकास दर्शन, नागरिकको अपेक्षा र उपलब्ध स्रोतबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयासका रूपमा यो बजेटलाई हेरिएको छ। अब नगरवासीको चासो बजेट घोषणाभन्दा पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन र प्रतिफलतर्फ केन्द्रित रहनेछ।
प्रस्तुत स्रोतमा बाणगङ्गा नगरपालिकाको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट तथा कार्यक्रमको विस्तृत विवरण समावेश गरिएको छ । यस नगरपालिकाले कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार विकास र सामाजिक सुरक्षा जस्ता विभिन्न क्षेत्रहरूका लागि बजेट विनियोजन गरेको देखिन्छ
।
बजेटका मुख्य पक्षहरू
कुल बजेटः आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि कुल बजेट रु. २,००,३३,७३,००० (दुई अर्ब ३३ लाख ७३ हजार) रहेको छ ।
बजेटका स्रोतहरूः यसमा सङ्घीय सरकारको शसर्त अनुदान (रु. १,१०,७६,००,०००), प्रदेश सरकारको शसर्त अनुदान (रु. ३,३१,००,०००), नगर स्तरीय बजेट (रु. ७३,५४,९४,३९७) र वडागत बजेट (रु. १२,७१,७८,६०३) समावेश छन् ।
आर्थिक विकास (कृषि र पशुसेवा)ः कृषि विकासका लागि रु. २,४२,७५,००० र पशुसेवाका लागि रु. १,१४,४५,००० विनियोजन गरिएको छ । यसमा साना सिँचाइ मर्मत, मेसिनरी उपकरण वितरण, र पशु कल्याण जस्ता कार्यक्रमहरू रहेका छन् ।
सामाजिक विकासः यस क्षेत्र अन्तर्गत शिक्षा तथा खेलकुद (रु. ४३,६८,६४,०००), स्वास्थ्य (रु. ११,६७,६०,०००), र सामाजिक सुरक्षा भत्ता (रु. ५३,००,००,०००) जस्ता ठूला वैयक्तिक शीर्षकहरू रहेका छन ।
पूर्वाधार विकासः सडक, भवन, र अन्य भौतिक संरचना निर्माणका लागि रु. ४४,०२,००,००० विनियोजन गरिएको छ ।
सम्मान तथा पुरस्कृत १९ औं नगर सभाको अवसरमा नगर भित्रका विभिन्न विधामा उत्कृष्ट कार्य गर्ने तथा विशिष्ट योगदान पु¥याउनुहुने ब्यत्विहरुलाई सम्मान तथा पुरस्कृत गरिएको छ ।
नगर सभामा नगर उपप्रमुख रिता कुमारी चौधरीले विनियोजन विधेयक प्रस्तुत गर्नु भएको थियो । नगर सभा नगर प्रमुख चक्रपाणी अर्यालको अध्यक्षता कार्यक्रममा सरोकारवालाहरुको उपस्थिती रहेको थियो ।
प्रतिक्रिया