१ अर्ब ४६ करोडको बजेट सहित

रामु पौडेल

कपिलवस्तु, ११ असार

कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि १ अर्ब ४६ करोड १२ लाख ३४ हजार ७ सय रुपैयाँ बराबरको बजेट, नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गर्दै विकास, सुशासन र समावेशी समृद्धिको स्पष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको छ। नगरपालिकाको १९औँ नगरसभाबाट प्रस्तुत बजेटले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पूर्वाधार, खानेपानी, सामाजिक सुरक्षा तथा रोजगार सिर्जनालाई प्राथमिकतामा राख्दै स्थानीय आवश्यकतामुखी विकासको आधार तयार गरेको छ।
नगरसभामा प्रस्तुत नीति तथा कार्यक्रमले नागरिकका आधारभूत आवश्यकता सम्बोधन गर्दै दीर्घकालीन विकासका लक्ष्य हासिल गर्ने उद्देश्य लिएको छ। सीमित स्रोत–साधनका बीच नगरवासीको अपेक्षा र स्थानीय आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर बजेट निर्माण गरिएको नगर नेतृत्वको दाबी छ।
पूर्वाधार विकासलाई उच्च प्राथमिकता
नगरपालिकाले आगामी वर्ष सडक, पुल, भवन, खानेपानी, सिँचाइ तथा शहरी पूर्वाधार निर्माणका कार्यक्रमलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ। भौतिक पूर्वाधार विकासलाई आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणको आधार मान्दै यातायात पहुँच विस्तार, सेवा प्रवाह सहजता र उत्पादनमूलक गतिविधि वृद्धि गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

स्थानीय तहको विकासमा पूर्वाधारको महत्वपूर्ण भूमिका रहने भएकाले बजेटले निर्माणाधीन योजनाको निरन्तरता र नयाँ आवश्यक योजनाको कार्यान्वयनलाई समेत प्राथमिकता दिएको देखिन्छ।
शिक्षामा गुणस्तर सुधारको स्पष्ट प्रतिबद्धता
नगरपालिकाले शिक्षा क्षेत्रलाई मानव विकासको प्रमुख आधारका रूपमा लिँदै सामुदायिक विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधारलाई विशेष महत्व दिएको छ। प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणालीको विकास, विद्यालय पूर्वाधार सुदृढीकरण, शिक्षक क्षमता अभिवृद्धि तथा सिकाइ उपलब्धि वृद्धि गर्ने कार्यक्रम बजेटमा समावेश गरिएको छ।

विद्यालय छाड्ने दर न्यूनीकरण गर्दै प्रतिस्पर्धी र गुणस्तरीय शिक्षा सुनिश्चित गर्ने नगरपालिकाको लक्ष्यले शिक्षालाई केवल पहुँचको विषय नभई गुणस्तरको विषयका रूपमा समेत सम्बोधन गरेको देखिन्छ।
स्वास्थ्य सेवा विस्तारमा जोड
स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार, आवश्यक जनशक्ति तथा उपकरण व्यवस्थापन, मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य कार्यक्रम सुदृढीकरण र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रवाहलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
स्वास्थ्य चौकी तथा आधारभूत अस्पतालको सेवा विस्तारका लागि बजेट विनियोजन गरिएको छ। यसले ग्रामीण तथा विपन्न समुदायलाई सहज र प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ।

कृषि उत्पादन र किसानको आय वृद्धितर्फ केन्द्रित कार्यक्रम
शिवराज नगरपालिकाले कृषि क्षेत्रलाई स्थानीय अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रूपमा स्वीकार गर्दै किसानमुखी कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। उन्नत बीउबिजन, कृषि उपकरण, सिँचाइ सुविधा विस्तार, कृषि उत्पादनको बजारीकरण तथा पशुपालन प्रवद्र्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने भएको छ।
कृषिमा आधारित अर्थतन्त्र रहेको नगर क्षेत्रमा यस्ता कार्यक्रमले उत्पादन वृद्धि, आत्मनिर्भरता र किसानको आयस्तर उकास्न महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ।
युवालाई उत्पादनशील क्षेत्रमा जोड्ने रणनीति
नगरपालिकाले युवालाई स्वरोजगार र उद्यमशीलतासँग जोड्ने लक्ष्यसहित सीपमूलक तालिम, घरेलु तथा साना उद्योग प्रवद्र्धन, उद्यम विकास र रोजगार सिर्जनाका कार्यक्रम अघि सारेको छ।
युवाशक्तिलाई स्थानीय उत्पादन र उद्यममा संलग्न गराउन सकिए वैदेशिक रोजगारीप्रतिको निर्भरता घट्ने तथा स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान बन्ने विश्वास नगरपालिकाले व्यक्त गरेको छ।
समावेशी विकास र सामाजिक सुरक्षामा ध्यान
महिला, दलित, ज्येष्ठ नागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति तथा विपन्न समुदायको सशक्तीकरणका लागि लक्षित कार्यक्रमलाई बजेटमा समेटिएको छ। सामाजिक न्याय, समान अवसर र समावेशी विकासलाई संस्थागत गर्ने उद्देश्यसहित विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ।
यसले विकासको प्रतिफल सबै समुदायसम्म पु¥याउने तथा सामाजिक असमानता न्यूनीकरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
खानेपानी, वातावरण र विपद् व्यवस्थापनमा लगानी
स्वच्छ खानेपानीको पहुँच विस्तार, सरसफाइ व्यवस्थापन, वातावरण संरक्षण तथा जलवायु परिवर्तनका प्रभाव न्यूनीकरणका कार्यक्रमलाई पनि नगरपालिकाले प्राथमिकतामा राखेको छ।
साथै विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापनलाई बजेटमा समेटिनुले बदलिँदो वातावरणीय चुनौतीप्रति स्थानीय सरकार सचेत रहेको सन्देश दिएको छ।
डिजिटल सुशासन मार्फत सेवा प्रवाह सुधार गर्ने लक्ष्य
नगरपालिकाले सूचना प्रविधिको प्रयोग विस्तार गर्दै सेवा प्रवाहलाई छिटो, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउने नीति लिएको छ। डिजिटल माध्यमबाट नागरिकलाई सहज र गुणस्तरीय सेवा उपलब्ध गराउने लक्ष्यसहित सुशासन प्रवद्र्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ।
स्थानीय तहमा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगले प्रशासनिक दक्षता बढाउने, पारदर्शिता कायम गर्ने तथा नागरिकको विश्वास अभिवृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यान्वयनमै सफलता निर्भर
नगरसभामा सहभागी जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, राजनीतिक दल, नागरिक समाज तथा सरोकारवालाहरूले बजेट कार्यान्वयनमुखी हुनुपर्ने, विकास योजनामा पारदर्शिता कायम गरिनुपर्ने तथा नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने परिणाम दिनुपर्ने सुझाव दिएका थिए।
यथार्थमा हेर्दा प्रस्तुत बजेटले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पूर्वाधार, रोजगार र सामाजिक समावेशीकरणलाई सन्तुलित रूपमा समेटेको देखिन्छ। तर बजेटको सफलता यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन, अनुगमन, वित्तीय अनुशासन र जनसहभागितामा निर्भर रहनेछ।
१९औँ नगरसभा नगर प्रमुख अजय थापाको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको हो । सभामा नगर उपप्रमरख शिवा कुमारी चौधरीले विनियोजन विधेयक २०८३/०८४ प्रस्तुत गर्नु भएको थियो । नगर सभाबाट पारित नीति, कार्यक्रम तथा बजेटले शिवराज नगरपालिकाको समग्र विकास, सेवा प्रवाह सुधार र नागरिकको जीवनस्तर उकास्ने दिशामा महत्वपूर्ण आधार तयार गरेको छ। अब नगरवासीको अपेक्षा बजेटमा उल्लेखित प्रतिबद्धता व्यवहारमा कत्तिको रूपान्तरण हुन्छ भन्ने विषयमा केन्द्रित रहने देखिन्छ।