कपिलवस्तु, बाणगंगा २७ चैत्र
कपिलवस्तुको बाणगंगा नगरपालिकामा शैक्षिक वर्ष २०८१÷०८२ को तथ्यांकलाई विश्लेषण गर्दा शिक्षा क्षेत्रमा पहुँच विस्तार र सुधारका संकेत देखाएको छ। सार्वजनिक निकाय अन्तर्गत सञ्चालित कार्यक्रम तथा प्रगति प्रतिवेदन अनुसार शिक्षक व्यवस्थापन र विद्यार्थी संख्यामा केही महत्वपूर्ण परिवर्तनहरू देखिएका छन्।
नगरपालिका भित्र माध्यमिक तहमा कुल ९२ जना शिक्षक कार्यरत छन्, जसमा २१ जना महिला र ७१ जना पुरुष रहेका छन्। निम्न माध्यमिक तहमा ६६ जना (२६ महिला, ४० पुरुष) तथा प्राथमिक तहमा २३१ जना (११५ महिला, ११६ पुरुष) शिक्षक रहेका छन्। बालविकास तहमा ६० जना महिला शिक्षकको संलग्नता रहेको छ, जसले प्रारम्भिक बालशिक्षामा महिला सहभागिता बलियो रहेको देखाउँछ। साथै, अनुदान कोटामा माध्यमिक तहमा ५ र निम्न माध्यमिक तहमा ९ गरी जम्मा १४ जना शिक्षक कार्यरत छन्।
विद्यार्थी संख्याको तुलनात्मक विश्लेषण गर्दा, बालविकास तहमा ४४३७ बाट बढेर ४७९१ पुगेको छ भने प्राथमिक तहमा ११,४०२ बाट बढेर १२,०५५ पुगेको छ। यसले आधारभूत शिक्षामा पहुँच विस्तार हुँदै गएको स्पष्ट संकेत गर्दछ।
तर, निम्न माध्यमिक तहमा ६२९५ बाट घटेर ६१२२ र माध्यमिक तहमा ३७८१ बाट घटेर ३७४९ पुगेको तथ्यांकले विद्यार्थी टिकाउमा चुनौती देखाएको छ। विशेषगरी आधारभूत तहबाट माथिल्लो तहमा जाने क्रममा विद्यार्थी झर्ने दर अझै पनि नियन्त्रणमा आउन नसकेको देखिन्छ।
उच्च माध्यमिक तहमा भने उल्लेख्य सुधार देखिएको छ। विद्यार्थी संख्या ९७३ बाट बढेर २०५९ पुगेको छ, जसले उच्च शिक्षाप्रति आकर्षण र पहुँच दुवै बढ्दै गएको संकेत गर्दछ।
लैङ्गिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, अधिकांश तहमा छात्र र छात्राबीचको अन्तर घट्दो क्रममा भए पनि पूर्ण समानता हासिल हुन अझै बाँकी छ। यद्यपि, उच्च माध्यमिक तहमा छात्राको उल्लेख्य वृद्धि सकारात्मक संकेतका रूपमा देखिएको छ।
समग्रमा, बाणगंगा नगरपालिकाले शिक्षा क्षेत्रमा पहुँच विस्तार र सुधारका प्रयासहरू अघि बढाएको देखिए पनि माध्यमिक तहमा विद्यार्थी टिकाइ सुनिश्चित गर्नु प्रमुख चुनौतीका रूपमा उभिएको छ।
शिक्षाको दिगोपनाका लागि भर्ना बढाउनु मात्र पर्याप्त हुँदैन, विद्यार्थीलाई निरन्तर विद्यालयमा टिकाइ राख्ने रणनीति आवश्यक हुन्छ। बाणगंगा नगरपालिकाले गुणस्तरीय शिक्षा, समावेशिता र विद्यार्थी टिकाउमा केन्द्रित कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
प्रतिक्रिया