कपिलवस्तु ५ वैशाख
कपिलवस्तु जिल्लाको बाणगंगा नगरपालिकामा सञ्चालन गरिएको मातृ तथा नवशिशु स्वास्थ्य कार्यक्रम अन्तर्गत विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाहरूको कार्य सम्पादनले मिश्रित नतिजा देखाएको छ। उपलब्ध तथ्यांक अनुसार कार्यक्रमको पहुँच विस्तार हुँदै गएको भए पनि लक्ष्य अनुसार सेवा उपयोगमा अझै सुधार आवश्यक देखिएको छ।
कार्यक्रम अन्तर्गत कुल १,८४० गर्भवती महिलालाई लक्षित गरिएकोमा १,१९० जनाले पहिलो गर्भ जाँच सेवा लिएका छन्। यो करिब ६५ प्रतिशत उपलब्धि हो, जसले प्रारम्भिक स्वास्थ्य परीक्षणमा अझै पनि केही महिलाहरूको पहुँच नपुगेको संकेत गर्दछ।
त्यसैगरी, ४ पटक प्रोटोकल अनुसार गर्भ जाँच गराउने महिलाको संख्या १,२१४ पुगेको छ। यो तथ्यांक पहिलो जाँचभन्दा बढी देखिनु स्वास्थ्य अभिलेख व्यवस्थापन वा दोहोरिएका सेवाग्राहीको गणनासँग सम्बन्धित हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। यसले तथ्यांक व्यवस्थापनमा थप स्पष्टता र एकरूपता आवश्यक रहेको देखाउँछ।
संस्थागत प्रसुतिको संख्या ४५२ रहेको छ, जुन कुल लक्ष्यको तुलनामा न्यून देखिन्छ। सुरक्षित मातृत्व सुनिश्चित गर्न संस्थागत प्रसुतिको दर अझै बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।
स्वास्थ्य संस्थागत रूपमा हेर्दा पिपरा अस्पतालले ४०० संस्थागत प्रसुति गराउँदै अग्रस्थानमा रहेको छ भने कोपवा स्वास्थ्य चौकी र हथौसा स्वास्थ्य चौकीले क्रमशः ३४ र १८ प्रसुति सेवा प्रदान गरेका छन्। अन्य धेरै स्वास्थ्य संस्थाहरूमा संस्थागत प्रसुतिको विवरण न्यून वा अभिलेख नभएको देखिन्छ, जसले सेवा प्रवाह वा तथ्यांक संकलनमा कमजोरी रहेको संकेत गर्छ।
भलवाड स्वास्थ्य चौकीले पहिलो गर्भ जाँच (१२१) र ४ पटक जाँच (१२०) मा राम्रो प्रगति देखाएको छ भने मोतिपुर तथा उत्तमनगर क्षेत्रका स्वास्थ्य संस्थाहरूमा सेवा उपयोग अपेक्षाकृत कम देखिएको छ।
समग्रमा, मातृ तथा नवशिशु स्वास्थ्य कार्यक्रमले केही क्षेत्रमा सकारात्मक उपलब्धि हासिल गरे पनि लक्ष्यअनुसार पूर्ण प्रभावकारिता प्राप्त गर्न सेवा पहुँच विस्तार, जनचेतना अभिवृद्धि, तथा तथ्यांक व्यवस्थापनमा सुधार अपरिहार्य देखिएको छ।
प्रतिक्रिया